دمای بدن در اثر سوخت‌ و ‌ساز مواد غذایی ایجاد می شود. برای اینكه دمای بدن همیشه در حد تقریباً ثابتی قرار گیرد، حرارت اضافی از طریق 4 روش: تنفس، تعریق، تشعشع و هدایت از بدن دفع می شود.

دمای بدن تقریباً همیشه روی 2/37 درجه سانتیگراد بوده و مركز تنظیم دما در مغز به‌ وسیله روش های بالا، مانع از بالا یا پایین رفتن شدید حرارت بدن می شود. هرگاه فرد در برابر گرما قرار گیرد، بدن به‌وسیله افزایش میزان تعریق و تنفس و همچنین فرستادن خون بیشتر به پوست، سعی می کند فرد را خنک کند.

زمانی كه دمای محیط اطراف، معادل با دمای بدن شما باشد، بدنتان نمی‌تواند گرما را از طریق تشعشعی دفع كند و اگر محیط اطراف مرطوب باشد، تبخیر عرق بدن نیز محدود می‌شود. در این‌گونه موقعیت‌ها، به خصوص هنگامی كه فعالیت جسمی نیز زیاد صورت بگیرد، بدن حرارتی بیش از حد معمول تولید می‌كند كه ممكن است به ایجاد خستگی گرمایی و حتی گرمازدگی منجر شود.

 

آسیب های حاصل از گرما به تناسب شدت آن، به سه گروه تقسیم می شوند:

1- گرمازدگی خفیف  2- گرمازدگی متوسط  3- گرمازدگی شدید

 

 گرمازدگی, درمان گرمازدگی,



علل

گرمای بدن همراه با گرمای محیط اطراف، دمای داخلی بدن را تشکیل می‌دهند. در هوای گرم بایستی بدن، گرمایی را که از محیط به‌دست می‌آورد، تنظیم کند (در هوای سرد هم گرمایی را که از دست می‌دهد) تا دمای طبیعی بدن که حدود 37 درجه سانتی گراد است، حفظ شود.


عوامل خطر

هر فردی می‌تواند دچار گرما زدگی شود، ولی برخی عوامل حساسیت شما را نسبت به گرمای هوا افزایش می‌دهند، مانند:
 
  1. سن کم و سن بالا: کودکان کمتر از 4 سال و بزرگسالان بالاتر از 65 سال در معرض خطر بیشتری برای ابتلای به خستگی گرمایی هستند، زیرا توانایی بدن برای تنظیم دمای خود در کودکان هنوز کامل نشده است و در افراد پیر هم در اثر بیماری‌ها، مصرف داروها و سایر عوامل کاهش می‌یابد.
  2. برخی داروها: داروهایی که روی توانایی بدن برای حفظ آب خود و عکس العمل مناسب به گرما موثرند عبارتند از: داروهای فشارخون بالا و بیماری‌های قلبی (بتابلوکرها و دیورتیک ها)، داروهای ضد‌حساسیت یا ضد آلرژی (آنتی هیستامین ها) و داروهای آرام بخش و یا ضد روان پریشی. به علاوه برخی داروهای غیر قانونی و غیر مجاز مثل کوکایین، آمفتامین و اکستاسی می‌توانند دمای داخلی بدن را افزایش دهند.
  3. چاقی: وزن اضافی بدن روی توانایی بدن برای تنظیم دمای خودش موثر است و باعث می‌شود بدن گرمای بیشتری را نگه دارد.
  4. تغییرات ناگهانی دمای هوا: اگر شما به گرما عادت نداشته باشید، بیشتر دچار بیماری‌های ناشی از گرما مثل خستگی گرمایی خواهید شد. اگر در یک شهر خنک زندگی می‌کنید و به یک منطقه با آب و هوای گرم سفر کنید و یا اگر جایی زندگی می‌کنید که موج گرمایی در آنجا زودتر شروع می‌شود، در معرض خطر ابتلا به بیماری‌های مرتبط با گرمای هوا خواهید بود، زیرا بدن نمی‌تواند به راحتی به دمای بالای هوا عادت کند.
  5. بالا بودن شاخص گرمای هوا: شاخص گرمای هوا، مقدار دمای خاصی است که هم دمای بیرون و هم رطوبت را در نظر می‌گیرد. وقتی که رطوبت هوا بالاست، عرق نمی‌تواند به راحتی تبخیر شود و بدن سخت‌تر می‌تواند خودش را خنک کند و در نتیجه باعث بروز خستگی گرمایی و گرمازدگی در فرد می‌شود. وقتی شاخص گرما 33 درجه سانتیگراد یا بیشتر است، بایستی اقدامات لازم را برای خنک نگه داشتن خود انجام دهید.



1. گرمازدگی خفیف(فرسودگی گرمایی یا کرمپ گرمایی):

این حالت وقتی پیش می آید كه فرد به مدت طولانی، در معرض حرارت نسبتاً بالا قرار گیرد بخصوص آنکه رطوبت محیط بالا بوده و فعالیت بدنی انجام شود. نشانه‌های آن اغلب به صورت گرفتگی ماهیچه ها، خستگی مفرط و گاهی سرگیجه و غش بروز می کنند. اگر خستگی گرمایی فورا درمان نشود منجر به بروز خستگی ناشی از گرما و یا در مرحله حادتر منجر به بورز گرمازگی شدید خواهد شد که بسیار خطرناک و کشنده است.

 

ناتوانی بدن در خنک کردن خودش

در هوای گرم، بدن اصولا با عرق کردن خودش را خنک می‌کند. تبخیر عرق از سطح پوست باعث تنظیم دمای بدن می‌شود. اما وقتی در هوای گرم و مرطوب به طور شدید ورزش می‌کنید و یا بیش از حد کار و تقلا می‌کنید، بدن نمی‌تواند به اندازه کافی خودش را خنک کند. در نتیجه دچار کرامپ گرمایی یعنی گرفتگی عضلات در اثر گرما می‌شوید که خفیف‌ترین نوع بیماری مرتبط با گرمای هواست.
علائم کرامپ گرمایی معمولا شامل تعریق زیاد، احساس خستگی، تشنگی و گرفتگی عضلات است. درمان سریع کرامپ گرمایی مانع تبدیل آن به خستگی گرمایی می‌شود. شما معمولا می‌توانید با نوشیدن مایعات حاوی الکترولیت مثل نوشابه ورزشی، رفتن به یک مکان خنک مثل اتاق کولر دار و یا محل سایه و نیز استراحت کردن کرامپ گرمایی را برطرف کنید.
 

نشانه ها

علائم خستگی گرمایی به طور ناگهانی و یا به تدریج بروز می‌کنند، مخصوصا در طی ورزش طولانی مدت. علائم احتمالی آن عبارتند از: پوست سرد و مرطوب با برآمدگی‌هایی روی آن،  عرق کردن بیش از حد، - نبض ضعیف و تند،  ضعف و غش،  افت فشار خون به محض ایستادن،  سرگیجه،  گرفتگی عضلات،  خستگی،  حالت تهوع،  سردرد.
اگر فکر می‌کنید دچار خستگی گرمایی شده اید، تمام کارهای خود را کنار بگذارید و استراحت کنید. به یک محل خنک بروید. آب خنک و یا نوشیدنی ورزشی بنوشید. اگر علائم شما بدتر شدند و یا طی یک ساعت خوب نشدند، به پزشک مراجعه کنید. اگر دمای بدن شما به 40 درجه سانتی گراد و یا بیشتر رسید، فورا نزد پزشک بروید.

 

عوارض

عدم درمان فرسودگی گرمایی منجر به گرمازدگی خواهد شد که خطرناک است و وقتی دمای بدن به 40 درجه سانتیگراد یا بالاتر می‌رسد، رخ می‌دهد.  گرمازدگی نیاز فوری به مراقبت پزشکی دارد تا از آسیب مغز و سایر اندام‌های حیاتی که باعث مرگ فرد می‌شود، جلوگیری کند.
 

كمك های اولیه در گرمازدگی خفیف :

1 - مصدوم را به جای خنك منتقل سازید.

2- به آسیب دیده محلول  ORS یا محلول آب و نمك و شكر(یک قاشق چای خوری نمك با 8 قاشق چای خوری شكر در یك لیتر آب) بدهید.

3- ماهیچه های گرفته و گرمازده را ماساژ دهید.

4- حوله نم دار روی پیشانی و عضلات مصدوم قرار دهد.

5- اگر نشانه ها بهبود نیافت یا وخیم تر شد، بیمار را به مركز درمانی منتقل كنید.

 

 گرمازدگی, درمان گرمازدگی,

 

2. گرمازدگی متوسط (خستگی ناشی از گرما):

این حالت به‌دلیل قرارگرفتن فرد در معرض گرمای زیاد و انجام فعالیت بدنی شدید در محیط مانند ملوانان، كشاورزان و آتش نشان ها پیش می آید. علائم آن به صورت سرگیجه و عدم هوشیاری است و به‌دنبال آن، پوست رنگ پریده می شود. دیگر نشانه‌ها به صورت تنفس سریع و سطحی، نبض ضعیف، ضعف و تعریق بدن است.

 

كمك های اولیه در گرمازدگی متوسط:

1- نخست مصدوم را به محل خنك و سردی منتقل كنید.

2- آسیب‌دیده را وادار کنید، دراز بکشد و پاهای او را بالا بیاورید.

3- به‌وسیله پارچه نمدار و بادبزن و یا هر وسیله دیگری مصدوم را خنك كنید.

4- به مصدوم ORS (محلول آب و نمك و شكر) بدهید، مشروط به اینكه هوشیار بوده و استفراغ نكند.

5- اگر لازم شد، به بیمار تنفس مصنوعی بدهید.

6- در صورت  بهبود نیافتن، مصدوم را سریعاً به مركز درمانی منتقل سازید.

 

 گرمازدگی, درمان گرمازدگی,

 

3. گرمازدگی شدید:

این حالت بسیار خطرناك است و بیشتر در روزهای گرم و مرطوب اتفاق می افتد. قیافه بیمار گرمازده، تب دار بوده، پوست گرم و خشك، تنفس سطحی و نبض ضعیف می شود. درجه دمای بدن مصدوم افزایش می یابد. عدم هوشیاری و احتمالاً اغما و تشنج نیز جزو دیگر نشانه‌هاست.


علائم گرمازدگی شدید:

علائم گرمازدگی شامل : پوست خشک و داغ – عدم تعریق – پوست ابتدا قرمز شده و سپس رنگ پریده یا کبود می شود – تنفس کوتاه و سریع – نبض سریع و ضعیف – افزایش دمای بدن به بیش از 40 درجه – سردرد – گرفتگی عضلات – گشادی مردمک چشم

 علائم روحی و روانی گرمازدگی شامل : زدن سخنان بی ربط ، گیجی ، رفتار پرخاشگر، آشفتگی و هیجان، توهم– بی حالی ، رخوت و بی حسی ( واکنش های بدن بیش از حد آرام و آهسته می شود ) و تشنج است.

 

 

گرما,گرمازدگی,درمان گرمازدگی,علت گرمازدگی

 

كمك های اولیه در گرمازدگی شدید:

1- همه لباس های مصدوم را درآورده و او را در حوله یا پارچه مرطوب قرار دهید. می توان آسیب‌دیده را داخل وان یا لگن آب سرد قرار داد. مواظب باشید مصدوم غرق نشود. همچنین می توان از قرار دادن كیسه های یخ در كشاله ران، زیر بغل، زانو، مچ دست و پا نیز استفاده كرد. توسط یک تکه کاغذ یا حوله یا پنکه ، او را باد بزنید.

2- اگر بیمار دچار شوك است، شوك را درمان كنید.

3- پاهای فرد را در محل بالاتری نسبت به بدن او قرار دهید تا جریان خون بیشتر به طرف سر او برود.

4- دست ها و پاهای فرد را ماساژ دهید تا خونی که خنک شده ، به سمت مغز و مرکز بدن او برود.

5 - اگر شخص به هوش است، او را تشویق کنید تا کم کم آب یا یک نوشیدنی خنک بنوشد. ولی اگر شخص بی هوش باشد، نمی توانید این کار را انجام دهید، بنابراین همانطور که گفتم بدن او را خنک کنید تا وقتی به هوش آمد، آب بنوشد.

 


گرما,گرمازدگی,درمان گرمازدگی,علت گرمازدگی

درمان گرمازدگی

 

6- وقتی بدن فرد خنک شد، هر 10 دقیقه یک بار دمای بدن او را از طریق مقعد اندازه گیری کنید تا دمای بدنش کمتر از 38/5 درجه سانتیگراد نشود.

 

هنگامی هم که بدن فرد را در آب سرد فرو می کنید، باید مراقب باشید تا دمای بدنش کمتر از 39/5 درجه نشود. اگر هم دماسنج در اختیار نداشتید، تا وقتی که با لمس کردن بدن او احساس می کنید خنک نشده، عمل خنک کردن را ادامه دهید. ولی به محض خنک شدن بدن فرد ، عمل خنک کردن ( در آب سرد یا به شکل دیگر ) را متوقف کنید و اگر دمای بدن او مجدداً افزایش یافت، عمل خنک کردن را از نو شروع کنید.

نوشته شده: جمعه 7 شهریور 1393    | توسط: مدیر سایت    |    | نظرات()